Amsterdam heeft weer een visser
Amsterdam was ooit een vissersstad. Dat is tegenwoordig bijna niet meer voor te stellen. Maar geloof het of niet: de stad heeft er weer één. Hendrik, geboren en getogen in Urk, verhuisde tien jaar geleden vanwege de liefde naar de hoofdstad. En zo kreeg Amsterdam ineens weer een visser. Voor zover hij weet, de enige Amsterdamse visser die daadwerkelijk op zee vist. Met twee elektrische boten, een korteketenfilosofie en genoeg verhalen om de hele Schellingwouderdijk mee te vullen.
En zijn vis? Die vind je gewoon bij ons in de winkel.
Van walvisvaarders naar elektrische boten
Amsterdams laatste grote visserijgeschiedenis eindigde begin jaren zestig, toen de Amsterdam 1 en Amsterdam 2, walvisvaarders beide, definitief de haven verlieten. Daarna verdween de visserij langzaam uit beeld. Tot Hendrik zijn intrede deed met de MDV1 en MDV2: twee elektrische vissersboten waarmee hij volgens eigen zeggen zo’n tachtig procent minder CO₂ uitstoot dan traditionele vaartuigen. Daarmee behoren ze waarschijnlijk tot de meest duurzame vissersboten van Nederland, en misschien zelfs van Europa.
In een halve eeuw tijd is de stap gezet van walvisvaart naar schone elektrische visserij. Dat is nogal wat.
Vissen met de seizoenen mee
Hendrik vaart niet simpelweg elke dag vanuit de Amsterdamse haven uit. Zijn boten liggen waar de vis is. Het jaar door maakt hij als het ware een ronde over de Noordzee, en dat ritme is strak bepaald door de natuur.
In de winter vist hij boven Calais op inktvis. Ja, Noordzee-calamari. Want door klimaatverandering is de inktvis steeds vaker in ons eigen water te vinden. In het voorjaar verschuift de visserij noordelijker, al is dat een lastige periode: veel vis zit dan vol kuit en vanuit duurzaamheidsperspectief kies je dan liever voor soorten als zeebaars, kabeljauw en poon. Vanaf april en mei is het platvisseizoen aangebroken: tarbot, griet, heilbot en schol staan op het programma. Schol uit mei heeft zelfs een eigen naam in Duitsland: meischol, dikgeworden en supersmakelijk na de paaitijd.
In de zomer trekt Hendrik verder naar het noorden, richting het gebied tussen Nederland en Noorwegen, soms zelfs tot aan Denemarken. En dan begint het circus van voor af aan.
Eén haak, één vis
Een sleutelbegrip in Hendriks werkwijze is de doelsoort. Hoe gerichter je vist, hoe minder onnodige bijvangst. Het ideaalbeeld dat Hendrik nastreeft: één haak, één vis. In de commerciële visserij is dat niet altijd haalbaar, maar het principe staat centraal. Vissen met de natuur mee, op soorten die op dat moment logisch en verantwoord te vangen zijn.
Wild ’n Zilt: vis met een gezicht
Hendriks missie om duurzame vis dichter bij de consument te brengen, kreeg een naam toen hij zwaar weer trotseerde. Toen de bank dreigde de stekker eruit te trekken, zette hij alles op alles: een crowdfundingcampagne rondom het verhaal van de enige Amsterdamse visser met een eigen visserijbedrijf. Hij haalde zo’n 70.000 euro op. Genoeg voor merkontwikkeling, verpakkingen, een busje en de opbouw van een kortere keten.
Zo ontstond Wild ’n Zilt: het label waaronder hij zijn vis verkoopt. Het idee erachter is simpel maar krachtig: haal vis uit de anonimiteit. Laat zien wie hem heeft gevangen, waar dat was en waarom deze manier van vissen anders is. De Slow Food Academie hielp hem zijn verhaal scherper te maken. Wij vinden het bij Landmarkt eigenlijk gewoon een van de eerlijkste verhalen die we kennen.
Vier pijlers
Duurzaamheid is bij Hendrik geen marketingterm, maar een dagelijkse zoektocht. Wild ’n Zilt rust op vier concrete pijlers, en die zijn het waard om even goed bij stil te staan.
1. CO₂-footprint Hendrik liet elektrische vissersboten bouwen waarmee hij de uitstoot fors verlaagt ten opzichte van traditionele schepen. Tachtig procent minder CO₂ per vangst: dat is geen klein beetje. Het maakt zijn boten tot waarschijnlijk de schoonste vissersvloot van Nederland.
2. Korte keten Een groot deel van de Nederlandse vis gaat nog altijd naar landen als Spanje en Italië voordat het op ons bord belandt. Hendrik wil dat aandeel stap voor stap kleiner maken. Niet alleen omdat het logischer voelt dat lokale Noordzeevis ook lokaal gegeten wordt, maar ook omdat de kortere keten helpt om duurzame keuzes betaalbaar te houden. Hoe minder tussenstations, hoe eerlijker de prijs.
3. Selectiviteit Hendrik werkt met speciale netten die onder water een scheiding maken tussen vangst en bijvangst. Daarmee vangt hij tot zeventig procent minder discards: ondermaatse vis die anders gewoon overboord zou gaan. Goed voor de Noordzee, goed voor je geweten.
4. Vissenwelzijn Dit is misschien wel de meest onverwachte pijler. Hendrik werkt aan een stunner: een apparaat dat vissen met een elektrische schok buiten bewustzijn brengt voordat ze worden geslacht. Een vis die vrij in de natuur heeft geleefd, verdient het om ook op zijn laatste moment zo min mogelijk te lijden. Dat Hendrik daar écht over nadenkt, zegt alles.
Verse Noordzeevis, sneller dan de veiling
De samenwerking met Landmarkt is een belangrijk onderdeel van die kortere keten. Wild ’n Zilt-vis heeft een eigen hoek bij ons in de winkel, en de vis komt rechtstreeks van Hendrik. Geen veiling als tussenstop. Dat betekent dat de vis soms al bij ons in de schappen ligt terwijl de rest van de vangst nog onderweg is naar de markt.
Verser dan dat wordt het bij Landmarkt niet.
Klanten kunnen zo bijna in realtime volgen waar de vis gevangen is en wanneer die in de winkel te vinden is. Precies het soort transparantie dat Hendrik zo drijft. Want het probleem is volgens hem niet alleen dat consumenten te weinig willen betalen voor vis. Ze weten voor de meeste mensen helaas ook te weinig. De visketen is ondoorzichtig. Met Wild ’n Zilt verandert dat.
Duurzamer vissen kost geld. Eerlijk is eerlijk.
Een stunner kost al snel 100.000 euro. Zijn speciale selectieve netten kosten zo’n 60.000 euro per boot. En die netten leveren ook nog eens minder op dan traditionele alternatieven.
Dat verschil moet worden terugverdiend. De kortere keten is voor Hendrik daarom geen luxe, maar een noodzaak. Door zijn vis rechtstreeks aan winkels zoals Landmarkt en restaurants te leveren, kan hij de kosten van zijn duurzame werkwijze dragen. Hoe meer Nederlandse afnemers zijn vis kopen, hoe minder er naar het buitenland hoeft en hoe beter hij zijn manier van vissen vol kan houden.
We vinden dat het eerlijkste wat je kunt doen. Keep up the good work, Hendrik.
Een nieuw verhaal voor Noordzeevis
Kom langs en proef het verschil
Wild ’n Zilt-vis koop je bij Landmarkt aan de Schellingwouderdijk 339 in Amsterdam. Vers, seizoensgebonden, gevangen door de enige visser van de stad. In de winkel vertellen we je maar wat graag meer over het verhaal achter je stukje Noordzeevis.
Wild ’n Zilt werkt samen met Boerschappen aan een project om uit te zoeken hoe bijvangst kan worden verminderd en vangstverlies gecompenseerd. Hier lees je meer.
